thig16.1:0.1Therīgāthā 16.1
thig16.1:0.2Mahānipāta
thig16.1:0.3Sumedhātherīgāthā
thig16.1:1.1Mantāvatiyā nagare,
thig16.1:1.2Rañño koñcassa aggamahesiyā;
thig16.1:1.3Dhītā āsiṁ sumedhā,
thig16.1:1.4Pasāditā sāsanakarehi.
thig16.1:2.1Sīlavatī cittakathā,
thig16.1:2.2Bahussutā buddhasāsane vinitā;
thig16.1:2.3Mātāpitaro upagamma,
thig16.1:2.4Bhaṇati “ubhayo nisāmetha.
thig16.1:3.1Nibbānābhiratāhaṁ,
thig16.1:3.2Asassataṁ bhavagataṁ yadipi dibbaṁ;
thig16.1:3.3Kimaṅgaṁ pana tucchā kāmā,
thig16.1:3.4Appassādā bahuvighātā.
thig16.1:4.1Kāmā kaṭukā āsī,
thig16.1:4.2Visūpamā yesu mucchitā bālā;
thig16.1:4.3Te dīgharattaṁ niraye,
thig16.1:4.4Samappitā haññante dukkhitā.
thig16.1:5.1Socanti pāpakammā,
thig16.1:5.2Vinipāte pāpavaddhino sadā;
thig16.1:5.3Kāyena ca vācāya ca,
thig16.1:5.4Manasā ca asaṁvutā bālā.
thig16.1:6.1Bālā te duppaññā,
thig16.1:6.2Acetanā dukkhasamudayoruddhā;
thig16.1:6.3Desente ajānantā,
thig16.1:6.4Na bujjhare ariyasaccāni.
thig16.1:7.1Saccāni amma buddhavaradesitāni,
thig16.1:7.2Te bahutarā ajānantā ye;
thig16.1:7.3Abhinandanti bhavagataṁ,
thig16.1:7.4Pihenti devesu upapattiṁ.
thig16.1:8.1Devesupi upapatti,
thig16.1:8.2Asassatā bhavagate aniccamhi;
thig16.1:8.3Na ca santasanti bālā,
thig16.1:8.4Punappunaṁ jāyitabbassa.
thig16.1:9.1Cattāro vinipātā,
thig16.1:9.2Duve ca gatiyo kathañci labbhanti;
thig16.1:9.3Na ca vinipātagatānaṁ,
thig16.1:9.4Pabbajjā atthi nirayesu.
thig16.1:10.1Anujānātha maṁ ubhayo,
thig16.1:10.2Pabbajituṁ dasabalassa pāvacane;
thig16.1:10.3Appossukkā ghaṭissaṁ,
thig16.1:10.4Jātimaraṇappahānāya.
thig16.1:11.1Kiṁ bhavagate abhinanditena,
thig16.1:11.2Kāyakalinā asārena;
thig16.1:11.3Bhavataṇhāya nirodhā,
thig16.1:11.4Anujānātha pabbajissāmi.
thig16.1:12.1Buddhānaṁ uppādo vivajjito,
thig16.1:12.2Akkhaṇo khaṇo laddho;
thig16.1:12.3Sīlāni brahmacariyaṁ,
thig16.1:12.4Yāvajīvaṁ na dūseyyaṁ”.
thig16.1:13.1Evaṁ bhaṇati sumedhā,
thig16.1:13.2Mātāpitaro “na tāva āhāraṁ;
thig16.1:13.3Āharissaṁ gahaṭṭhā,
thig16.1:13.4Maraṇavasaṁ gatāva hessāmi”.
thig16.1:14.1Mātā dukkhitā rodati pitā ca,
thig16.1:14.2Assā sabbaso samabhihato;
thig16.1:14.3Ghaṭenti saññāpetuṁ,
thig16.1:14.4Pāsādatale chamāpatitaṁ.
thig16.1:15.1“Uṭṭhehi puttaka kiṁ soci,
thig16.1:15.2Tena dinnāsi vāraṇavatimhi;
thig16.1:15.3Rājā anīkaratto,
thig16.1:15.4Abhirūpo tassa tvaṁ dinnā.
thig16.1:16.1Aggamahesī bhavissasi,
thig16.1:16.2Anikarattassa rājino bhariyā;
thig16.1:16.3Sīlāni brahmacariyaṁ,
thig16.1:16.4Pabbajjā dukkarā puttaka.
thig16.1:17.1Rajje āṇā dhanamissariyaṁ,
thig16.1:17.2Bhogā sukhā daharikāsi;
thig16.1:17.3Bhuñjāhi kāmabhoge,
thig16.1:17.4Vāreyyaṁ hotu te putta”.
thig16.1:18.1Atha ne bhaṇati sumedhā,
thig16.1:18.2“Mā edisikāni bhavagatamasāraṁ;
thig16.1:18.3Pabbajjā vā hohiti,
thig16.1:18.4Maraṇaṁ vā me na ceva vāreyyaṁ.
thig16.1:19.1Kimiva pūtikāyamasuciṁ,
thig16.1:19.2Savanagandhaṁ bhayānakaṁ kuṇapaṁ;
thig16.1:19.3Abhisaṁviseyyaṁ bhastaṁ,
thig16.1:19.4Asakiṁ paggharitaṁ asucipuṇṇaṁ.
thig16.1:20.1Kimiva tahaṁ jānantī,
thig16.1:20.2Vikūlakaṁ maṁsasoṇitupalittaṁ;
thig16.1:20.3Kimikulālayaṁ sakuṇabhattaṁ,
thig16.1:20.4Kaḷevaraṁ kissa diyyati.
thig16.1:21.1Nibbuyhati susānaṁ,
thig16.1:21.2Aciraṁ kāyo apetaviññāṇo;
thig16.1:21.3Chuddho kaḷiṅgaraṁ viya,
thig16.1:21.4Jigucchamānehi ñātīhi.
thig16.1:22.1Chuddhūna naṁ susāne,
thig16.1:22.2Parabhattaṁ nhāyanti jigucchantā;
thig16.1:22.3Niyakā mātāpitaro,
thig16.1:22.4Kiṁ pana sādhāraṇā janatā.
thig16.1:23.1Ajjhositā asāre,
thig16.1:23.2Kaḷevare aṭṭhinhārusaṅghāte;
thig16.1:23.3Kheḷassuccārassava,
thig16.1:23.4Paripuṇṇe pūtikāyamhi.
thig16.1:24.1Yo naṁ vinibbhujitvā,
thig16.1:24.2Abbhantaramassa bāhiraṁ kayirā;
thig16.1:24.3Gandhassa asahamānā,
thig16.1:24.4Sakāpi mātā jiguccheyya.
thig16.1:25.1Khandhadhātuāyatanaṁ,
thig16.1:25.2Saṅkhataṁ jātimūlakaṁ dukkhaṁ;
thig16.1:25.3Yoniso anuvicinantī,
thig16.1:25.4Vāreyyaṁ kissa iccheyyaṁ.
thig16.1:26.1Divase divase tisatti,
thig16.1:26.2Satāni navanavā pateyyuṁ kāyamhi;
thig16.1:26.3Vassasatampi ca ghāto,
thig16.1:26.4Seyyo dukkhassa cevaṁ khayo.
thig16.1:27.1Ajjhupagacche ghātaṁ,
thig16.1:27.2Yo viññāyevaṁ satthuno vacanaṁ;
thig16.1:27.3‘Dīgho tesaṁ saṁsāro,
thig16.1:27.4Punappunaṁ haññamānānaṁ’.
thig16.1:28.1Devesu manussesu ca,
thig16.1:28.2Tiracchānayoniyā asurakāye;
thig16.1:28.3Petesu ca nirayesu ca,
thig16.1:28.4Aparimitā dissare ghātā.
thig16.1:29.1Ghātā nirayesu bahū,
thig16.1:29.2Vinipātagatassa pīḷiyamānassa;
thig16.1:29.3Devesupi attāṇaṁ,
thig16.1:29.4Nibbānasukhā paraṁ natthi.
thig16.1:30.1Pattā te nibbānaṁ,
thig16.1:30.2Ye yuttā dasabalassa pāvacane;
thig16.1:30.3Appossukkā ghaṭenti,
thig16.1:30.4Jātimaraṇappahānāya.
thig16.1:31.1Ajjeva tātabhinikkha-
thig16.1:31.2missaṁ bhogehi kiṁ asārehi;
thig16.1:31.3Nibbinnā me kāmā,
thig16.1:31.4Vantasamā tālavatthukatā”.
thig16.1:32.1Sā cevaṁ bhaṇati pitaram-
thig16.1:32.2anīkaratto ca yassa sā dinnā;
thig16.1:32.3Upayāsi vāraṇavate,
thig16.1:32.4Vāreyyamupaṭṭhite kāle.
thig16.1:33.1Atha asitanicitamuduke,
thig16.1:33.2Kese khaggena chindiya sumedhā;
thig16.1:33.3Pāsādaṁ pidahitvā,
thig16.1:33.4Paṭhamajjhānaṁ samāpajji.
thig16.1:34.1Sā ca tahiṁ samāpannā,
thig16.1:34.2Anīkaratto ca āgato nagaraṁ;
thig16.1:34.3Pāsāde ca sumedhā,
thig16.1:34.4Aniccasaññaṁ subhāveti.
thig16.1:35.1Sā ca manasi karoti,
thig16.1:35.2Anīkaratto ca āruhī turitaṁ;
thig16.1:35.3Maṇikanakabhūsitaṅgo,
thig16.1:35.4Katañjalī yācati sumedhaṁ.
thig16.1:36.1“Rajje āṇādhanamissa-
thig16.1:36.2riyaṁ bhogā sukhā daharikāsi;
thig16.1:36.3Bhuñjāhi kāmabhoge,
thig16.1:36.4Kāmasukhā dullabhā loke.
thig16.1:37.1Nissaṭṭhaṁ te rajjaṁ,
thig16.1:37.2Bhoge bhuñjassu dehi dānāni;
thig16.1:37.3Mā dummanā ahosi,
thig16.1:37.4Mātāpitaro te dukkhitā”.
thig16.1:38.1Taṁ taṁ bhaṇati sumedhā,
thig16.1:38.2Kāmehi anatthikā vigatamohā;
thig16.1:38.3“Mā kāme abhinandi,
thig16.1:38.4Kāmesvādīnavaṁ passa.
thig16.1:39.1Cātuddīpo rājā,
thig16.1:39.2Mandhātā āsi kāmabhoginamaggo;
thig16.1:39.3Atitto kālaṅkato,
thig16.1:39.4Na cassa paripūritā icchā.
thig16.1:40.1Satta ratanāni vasseyya,
thig16.1:40.2Vuṭṭhimā dasadisā samantena;
thig16.1:40.3Na catthi titti kāmānaṁ,
thig16.1:40.4Atittāva maranti narā.
thig16.1:41.1Asisūnūpamā kāmā,
thig16.1:41.2kāmā sappasiropamā;
thig16.1:41.3Ukkopamā anudahanti,
thig16.1:41.4aṭṭhikaṅkala sannibhā.
thig16.1:42.1Aniccā adhuvā kāmā,
thig16.1:42.2bahudukkhā mahāvisā;
thig16.1:42.3Ayoguḷova santatto,
thig16.1:42.4aghamūlā dukhapphalā.
thig16.1:43.1Rukkhapphalūpamā kāmā,
thig16.1:43.2maṁsapesūpamā dukhā;
thig16.1:43.3Supinopamā vañcaniyā,
thig16.1:43.4kāmā yācitakūpamā.
thig16.1:44.1Sattisūlūpamā kāmā,
thig16.1:44.2rogo gaṇḍo aghaṁ nighaṁ;
thig16.1:44.3Aṅgārakāsusadisā,
thig16.1:44.4aghamūlaṁ bhayaṁ vadho.
thig16.1:45.1Evaṁ bahudukkhā kāmā,
thig16.1:45.2akkhātā antarāyikā;
thig16.1:45.3Gacchatha na me bhavagate,
thig16.1:45.4vissāso atthi attano.
thig16.1:46.1Kiṁ mama paro karissati,
thig16.1:46.2Attano sīsamhi ḍayhamānamhi;
thig16.1:46.3Anubandhe jarāmaraṇe,
thig16.1:46.4Tassa ghātāya ghaṭitabbaṁ”.
thig16.1:47.1Dvāraṁ apāpuritvānahaṁ,
thig16.1:47.2Mātāpitaro anīkarattañca;
thig16.1:47.3Disvāna chamaṁ nisinne,
thig16.1:47.4Rodante idamavocaṁ.
thig16.1:48.1“Dīgho bālānaṁ saṁsāro,
thig16.1:48.2Punappunañca rodataṁ;
thig16.1:48.3Anamatagge pitu maraṇe,
thig16.1:48.4Bhātu vadhe attano ca vadhe.
thig16.1:49.1Assu thaññaṁ rudhiraṁ,
thig16.1:49.2Saṁsāraṁ anamataggato saratha;
thig16.1:49.3Sattānaṁ saṁsarataṁ,
thig16.1:49.4Sarāhi aṭṭhīnañca sannicayaṁ.
thig16.1:50.1Sara caturodadhī,
thig16.1:50.2Upanīte assuthaññarudhiramhi;
thig16.1:50.3Sara ekakappamaṭṭhīnaṁ,
thig16.1:50.4Sañcayaṁ vipulena samaṁ.
thig16.1:51.1Anamatagge saṁsarato,
thig16.1:51.2Mahiṁ jambudīpamupanītaṁ;
thig16.1:51.3Kolaṭṭhimattaguḷikā,
thig16.1:51.4Mātā mātusveva nappahonti.
thig16.1:52.1Tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ,
thig16.1:52.2Upanītaṁ anamataggato sara;
thig16.1:52.3Caturaṅgulikā ghaṭikā,
thig16.1:52.4Pitupitusveva nappahonti.
thig16.1:53.1Sara kāṇakacchapaṁ pubba-
thig16.1:53.2samudde aparato ca yugachiddaṁ;
thig16.1:53.3Siraṁ tassa ca paṭimukkaṁ,
thig16.1:53.4Manussalābhamhi opammaṁ.
thig16.1:54.1Sara rūpaṁ pheṇapiṇḍopam-
thig16.1:54.2assa kāyakalino asārassa;
thig16.1:54.3Khandhe passa anicce,
thig16.1:54.4Sarāhi niraye bahuvighāte.
thig16.1:55.1Sara kaṭasiṁ vaḍḍhente,
thig16.1:55.2Punappunaṁ tāsu tāsu jātīsu;
thig16.1:55.3Sara kumbhīlabhayāni ca,
thig16.1:55.4Sarāhi cattāri saccāni.
thig16.1:56.1Amatamhi vijjamāne,
thig16.1:56.2Kiṁ tava pañcakaṭukena pītena;
thig16.1:56.3Sabbā hi kāmaratiyo,
thig16.1:56.4Kaṭukatarā pañcakaṭukena.
thig16.1:57.1Amatamhi vijjamāne,
thig16.1:57.2Kiṁ tava kāmehi ye pariḷāhā;
thig16.1:57.3Sabbā hi kāmaratiyo,
thig16.1:57.4Jalitā kuthitā kampitā santāpitā.
thig16.1:58.1Asapattamhi samāne,
thig16.1:58.2Kiṁ tava kāmehi ye bahusapattā;
thig16.1:58.3Rājaggicoraudakappiyehi,
thig16.1:58.4Sādhāraṇā kāmā bahusapattā.
thig16.1:59.1Mokkhamhi vijjamāne,
thig16.1:59.2Kiṁ tava kāmehi yesu vadhabandho;
thig16.1:59.3Kāmesu hi asakāmā,
thig16.1:59.4Vadhabandhadukhāni anubhonti.
thig16.1:60.1Ādīpitā tiṇukkā,
thig16.1:60.2Gaṇhantaṁ dahanti neva muñcantaṁ;
thig16.1:60.3Ukkopamā hi kāmā,
thig16.1:60.4Dahanti ye te na muñcanti.
thig16.1:61.1Mā appakassa hetu,
thig16.1:61.2Kāmasukhassa vipulaṁ jahī sukhaṁ;
thig16.1:61.3Mā puthulomova baḷisaṁ,
thig16.1:61.4Gilitvā pacchā vihaññasi.
thig16.1:62.1Kāmaṁ kāmesu damassu,
thig16.1:62.2Tāva sunakhova saṅkhalābaddho;
thig16.1:62.3Kāhinti khu taṁ kāmā,
thig16.1:62.4Chātā sunakhaṁva caṇḍālā.
thig16.1:63.1Aparimitañca dukkhaṁ,
thig16.1:63.2Bahūni ca cittadomanassāni;
thig16.1:63.3Anubhohisi kāmayutto,
thig16.1:63.4Paṭinissaja addhuve kāme.
thig16.1:64.1Ajaramhi vijjamāne,
thig16.1:64.2Kiṁ tava kāmehi yesu jarā;
thig16.1:64.3Maraṇabyādhigahitā,
thig16.1:64.4Sabbā sabbattha jātiyo.
thig16.1:65.1Idamajaramidamamaraṁ,
thig16.1:65.2Idamajarāmaraṁ padamasokaṁ;
thig16.1:65.3Asapattamasambādhaṁ,
thig16.1:65.4Akhalitamabhayaṁ nirupatāpaṁ.
thig16.1:66.1Adhigatamidaṁ bahūhi,
thig16.1:66.2Amataṁ ajjāpi ca labhanīyamidaṁ;
thig16.1:66.3Yo yoniso payuñjati,
thig16.1:66.4Na ca sakkā aghaṭamānena”.
thig16.1:67.1Evaṁ bhaṇati sumedhā,
thig16.1:67.2Saṅkhāragate ratiṁ alabhamānā;
thig16.1:67.3Anunentī anikarattaṁ,
thig16.1:67.4Kese ca chamaṁ khipi sumedhā.
thig16.1:68.1Uṭṭhāya anikaratto,
thig16.1:68.2Pañjaliko yācatassā pitaraṁ so;
thig16.1:68.3“Vissajjetha sumedhaṁ,
thig16.1:68.4Pabbajituṁ vimokkhasaccadassā”.
thig16.1:69.1Vissajjitā mātāpitūhi,
thig16.1:69.2pabbaji sokabhayabhītā;
thig16.1:69.3Cha abhiññā sacchikatā,
thig16.1:69.4aggaphalaṁ sikkhamānāya.
thig16.1:70.1Acchariyamabbhutaṁ taṁ,
thig16.1:70.2Nibbānaṁ āsi rājakaññāya;
thig16.1:70.3Pubbenivāsacaritaṁ,
thig16.1:70.4Yathā byākari pacchime kāle.
thig16.1:71.1“Bhagavati koṇāgamane,
thig16.1:71.2Saṅghārāmamhi navanivesamhi;
thig16.1:71.3Sakhiyo tisso janiyo,
thig16.1:71.4Vihāradānaṁ adāsimha.
thig16.1:72.1Dasakkhattuṁ satakkhattuṁ,
thig16.1:72.2Dasasatakkhattuṁ satāni ca satakkhattuṁ;
thig16.1:72.3Devesu uppajjimha,
thig16.1:72.4Ko pana vādo manussesu.
thig16.1:73.1Devesu mahiddhikā ahumha,
thig16.1:73.2Mānusakamhi ko pana vādo;
thig16.1:73.3Sattaratanassa mahesī,
thig16.1:73.4Itthiratanaṁ ahaṁ āsiṁ.
thig16.1:74.1So hetu so pabhavo,
thig16.1:74.2Taṁ mūlaṁ sāva sāsane khantī;
thig16.1:74.3Taṁ paṭhamasamodhānaṁ,
thig16.1:74.4Taṁ dhammaratāya nibbānaṁ.
thig16.1:75.1Evaṁ karonti ye sadda-
thig16.1:75.2hanti vacanaṁ anomapaññassa;
thig16.1:75.3Nibbindanti bhavagate,
thig16.1:75.4Nibbinditvā virajjantī”ti.
thig16.1:76.1Itthaṁ sudaṁ sumedhā therī gāthāyo abhāsitthāti.
thig16.1:76.2Mahānipāto niṭṭhito.
thig16.1:77.0Samattā therīgāthāyo
thig16.1:77.1Gāthāsatāni cattāri,
thig16.1:77.2asīti puna cuddasa;
thig16.1:77.3Theriyekuttarasatā,
thig16.1:77.4sabbā tā āsavakkhayāti.
thig16.1:77.5Therīgāthāpāḷi niṭṭhitā.