an3.65:0.1Aṅguttara Nikāya 3.65
an3.65:0.27. Mahāvagga
an3.65:0.3Kesamuttisutta
an3.65:1.1Evaṁ me sutaṁ—
an3.65:1.2ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena kesamuttaṁ nāma kālāmānaṁ nigamo tadavasari.
an3.65:1.3Assosuṁ kho kesamuttiyā kālāmā:
an3.65:1.4“samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kesamuttaṁ anuppatto.
an3.65:1.5Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
an3.65:1.6‘itipi so bhagavā …pe…
an3.65:1.7sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī’”ti.
an3.65:2.1Atha kho kesamuttiyā kālāmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu, appekacce bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu, appekacce yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu, appekacce nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu, appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te kesamuttiyā kālāmā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
an3.65:3.1“Santi, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā kesamuttaṁ āgacchanti.
an3.65:3.2Te sakaṁyeva vādaṁ dīpenti jotenti, parappavādaṁ pana khuṁsenti vambhenti paribhavanti omakkhiṁ karonti.
an3.65:3.3Aparepi, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā kesamuttaṁ āgacchanti.
an3.65:3.4Tepi sakaṁyeva vādaṁ dīpenti jotenti, parappavādaṁ pana khuṁsenti vambhenti paribhavanti omakkhiṁ karonti.
an3.65:3.5Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ hoteva kaṅkhā hoti vicikicchā:
an3.65:3.6‘ko su nāma imesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ āha, ko musā’”ti?
an3.65:3.7“Alañhi vo, kālāmā, kaṅkhituṁ alaṁ vicikicchituṁ.
an3.65:3.8Kaṅkhanīyeva pana vo ṭhāne vicikicchā uppannā.
an3.65:4.1Etha tumhe, kālāmā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti.
an3.65:4.2Yadā tumhe, kālāmā, attanāva jāneyyātha:
an3.65:4.3‘ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṁvattantī’ti, atha tumhe, kālāmā, pajaheyyātha.
an3.65:5.1Taṁ kiṁ maññatha, kālāmā,
an3.65:5.2lobho purisassa ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā”ti?
an3.65:6.1“Ahitāya, bhante”.
an3.65:7.1“Luddho panāyaṁ, kālāmā, purisapuggalo lobhena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṁ sa hoti dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.
an3.65:8.1“Evaṁ, bhante”.
an3.65:9.1“Taṁ kiṁ maññatha, kālāmā,
an3.65:9.2doso purisassa ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā”ti?
an3.65:10.1“Ahitāya, bhante”.
an3.65:11.1“Duṭṭho panāyaṁ, kālāmā, purisapuggalo dosena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṁ sa hoti dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.
an3.65:12.1“Evaṁ, bhante”.
an3.65:13.1“Taṁ kiṁ maññatha, kālāmā,
an3.65:13.2moho purisassa ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā”ti?
an3.65:14.1“Ahitāya, bhante”.
an3.65:15.1“Mūḷho panāyaṁ, kālāmā, purisapuggalo mohena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, parampi tathattāya samādapeti, yaṁ sa hoti dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyā”ti.
an3.65:16.1“Evaṁ, bhante”.
an3.65:17.1“Taṁ kiṁ maññatha, kālāmā, ime dhammā kusalā vā akusalā vā”ti?
an3.65:18.1“Akusalā, bhante”.
an3.65:19.1“Sāvajjā vā anavajjā vā”ti?
an3.65:20.1“Sāvajjā, bhante”.
an3.65:21.1“Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā”ti?
an3.65:22.1“Viññugarahitā, bhante”.
an3.65:23.1“Samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṁvattanti, no vā?
an3.65:23.2Kathaṁ vā ettha hotī”ti?
an3.65:24.1“Samattā, bhante, samādinnā ahitāya dukkhāya saṁvattantīti.
an3.65:24.2Evaṁ no ettha hotī”ti.
an3.65:25.1“Iti kho, kālāmā, yaṁ taṁ avocumhā:
an3.65:25.2‘etha tumhe, kālāmā.
an3.65:25.3Mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti.
an3.65:25.4Yadā tumhe kālāmā attanāva jāneyyātha:
an3.65:25.5“ime dhammā akusalā, ime dhammā sāvajjā, ime dhammā viññugarahitā, ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṁvattantīti, atha tumhe, kālāmā, pajaheyyāthā”’ti,
an3.65:25.6iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
an3.65:26.1Etha tumhe, kālāmā, mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti.
an3.65:26.2Yadā tumhe, kālāmā, attanāva jāneyyātha:
an3.65:26.3‘ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā samādinnā hitāya sukhāya saṁvattantī’ti, atha tumhe, kālāmā, upasampajja vihareyyātha.
an3.65:27.1Taṁ kiṁ maññatha, kālāmā,
an3.65:27.2alobho purisassa ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati hitāya vā ahitāya vā”ti?
an3.65:28.1“Hitāya, bhante”.
an3.65:29.1“Aluddho panāyaṁ, kālāmā, purisapuggalo lobhena anabhibhūto apariyādinnacitto neva pāṇaṁ hanati, na adinnaṁ ādiyati, na paradāraṁ gacchati, na musā bhaṇati, na parampi tathattāya samādapeti, yaṁ sa hoti dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.
an3.65:30.1“Evaṁ, bhante”.
an3.65:31.1“Taṁ kiṁ maññatha, kālāmā,
an3.65:31.2adoso purisassa ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati …pe…
an3.65:31.3amoho purisassa ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati …pe…
an3.65:31.4hitāya sukhāyā”ti.
an3.65:32.1“Evaṁ, bhante”.
an3.65:33.1“Taṁ kiṁ maññatha, kālāmā, ime dhammā kusalā vā akusalā vā”ti?
an3.65:34.1“Kusalā, bhante”.
an3.65:35.1“Sāvajjā vā anavajjā vā”ti?
an3.65:36.1“Anavajjā, bhante”.
an3.65:37.1“Viññugarahitā vā viññuppasatthā vā”ti?
an3.65:38.1“Viññuppasatthā, bhante”.
an3.65:39.1“Samattā samādinnā hitāya sukhāya saṁvattanti no vā?
an3.65:39.2Kathaṁ vā ettha hotī”ti?
an3.65:40.1“Samattā, bhante, samādinnā hitāya sukhāya saṁvattanti.
an3.65:40.2Evaṁ no ettha hotī”ti.
an3.65:41.1“Iti kho, kālāmā, yaṁ taṁ avocumhā:
an3.65:41.2‘etha tumhe, kālāmā.
an3.65:41.3Mā anussavena, mā paramparāya, mā itikirāya, mā piṭakasampadānena, mā takkahetu, mā nayahetu, mā ākāraparivitakkena, mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, mā bhabbarūpatāya, mā samaṇo no garūti.
an3.65:41.4Yadā tumhe, kālāmā, attanāva jāneyyātha—
an3.65:41.5ime dhammā kusalā, ime dhammā anavajjā, ime dhammā viññuppasatthā, ime dhammā samattā samādinnā hitāya sukhāya saṁvattantīti, atha tumhe, kālāmā, upasampajja vihareyyāthā’ti,
an3.65:41.6iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
an3.65:42.1Sa kho so, kālāmā, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno patissato mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati.
an3.65:42.2Karuṇāsahagatena cetasā …pe…
an3.65:42.3muditāsahagatena cetasā …pe…
an3.65:42.4upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati.
an3.65:43.1Sa kho so, kālāmā, ariyasāvako evaṁ averacitto evaṁ abyāpajjhacitto evaṁ asaṅkiliṭṭhacitto evaṁ visuddhacitto.
an3.65:43.2Tassa diṭṭheva dhamme cattāro assāsā adhigatā honti.
an3.65:43.3‘Sace kho pana atthi paro loko, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, athāhaṁ kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmī’ti, ayamassa paṭhamo assāso adhigato hoti.
an3.65:44.1‘Sace kho pana natthi paro loko, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, athāhaṁ diṭṭheva dhamme averaṁ abyāpajjhaṁ anīghaṁ sukhiṁ attānaṁ pariharāmī’ti, ayamassa dutiyo assāso adhigato hoti.
an3.65:45.1‘Sace kho pana karoto karīyati pāpaṁ, na kho panāhaṁ kassaci pāpaṁ cetemi.
an3.65:45.2Akarontaṁ kho pana maṁ pāpakammaṁ kuto dukkhaṁ phusissatī’ti, ayamassa tatiyo assāso adhigato hoti.
an3.65:46.1‘Sace kho pana karoto na karīyati pāpaṁ, athāhaṁ ubhayeneva visuddhaṁ attānaṁ samanupassāmī’ti, ayamassa catuttho assāso adhigato hoti.
an3.65:47.1Sa kho so, kālāmā, ariyasāvako evaṁ averacitto evaṁ abyāpajjhacitto evaṁ asaṅkiliṭṭhacitto evaṁ visuddhacitto.
an3.65:47.2Tassa diṭṭheva dhamme ime cattāro assāsā adhigatā hontī”ti.
an3.65:48.1“Evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.
an3.65:48.2Sa kho so, bhante, ariyasāvako evaṁ averacitto evaṁ abyāpajjhacitto evaṁ asaṅkiliṭṭhacitto evaṁ visuddhacitto.
an3.65:48.3Tassa diṭṭheva dhamme cattāro assāsā adhigatā honti.
an3.65:48.4‘Sace kho pana atthi paro loko, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, athāhaṁ kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmī’ti, ayamassa paṭhamo assāso adhigato hoti.
an3.65:49.1‘Sace kho pana natthi paro loko, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, athāhaṁ diṭṭheva dhamme averaṁ abyāpajjhaṁ anīghaṁ sukhiṁ attānaṁ pariharāmī’ti, ayamassa dutiyo assāso adhigato hoti.
an3.65:50.1‘Sace kho pana karoto karīyati pāpaṁ, na kho panāhaṁ kassaci pāpaṁ cetemi, akarontaṁ kho pana maṁ pāpakammaṁ kuto dukkhaṁ phusissatī’ti, ayamassa tatiyo assāso adhigato hoti.
an3.65:51.1‘Sace kho pana karoto na karīyati pāpaṁ, athāhaṁ ubhayeneva visuddhaṁ attānaṁ samanupassāmī’ti, ayamassa catuttho assāso adhigato hoti.
an3.65:52.1Sa kho so, bhante, ariyasāvako evaṁ averacitto evaṁ abyāpajjhacitto evaṁ asaṅkiliṭṭhacitto evaṁ visuddhacitto.
an3.65:52.2Tassa diṭṭheva dhamme ime cattāro assāsā adhigatā honti.
an3.65:53.1Abhikkantaṁ, bhante …pe…
an3.65:53.2ete mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca.
an3.65:53.3Upāsake no, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṁ gate”ti.
an3.65:53.4Pañcamaṁ.