Sacred Text CompassREAD · SEARCH · EXPLORE
Kaṭha Upanishad

1ūrdhvamūlo avākśākha eṣo 'śvatthaḥ sanātanaḥ / tad eva śukraṃ tad brahma tad evāmṛtam ucyate / tasmiṃl lokāḥ śritāḥ sarve tad u nātyeti kaścana // etad vai tat //

2yad idaṃ kiṃca jagat sarvaṃ prāṇa ejati niḥsṛtam / mahad bhayaṃ vajram udyataṃ ya etad vidur amṛtās te bhavanti //

3bhayād asyāgnis tapati bhayāt tapati sūryaḥ / bhayād indraś ca vāyuś ca mṛtyur dhāvati pañcamaḥ //

4iha ced aśakad boddhuṃ prākśarīrasya visrasaḥ / tataḥ sargeṣu lokeṣu śarīratvāya kalpate //

5yathādarśe tathātmani yathā svapne tathā pitṛloke / yathāpsu parīva dadṛśe tathā gandharvaloke chāyātapayor iva brahmaloke //

6indriyāṇāṃ pṛthagbhāvam udayāstamayau ca yat / pṛthag utpadyamānānāṃ matvā dhīro na śocati //

7indriyebhyaḥ paraṃ mano manasaḥ sattvam uttamam / sattvād adhi mahānātmā mahato 'vyaktam uttamam //

8avyaktāt tu paraḥ puruṣo vyāpako 'liṅga eva ca / yaṃ jñātvā mucyate jantur amṛtatvaṃ ca gacchati //

9na saṃdṛśe tiṣṭhati rūpam asya na cakṣuṣā paśyati kaścanainam / hṛdā manīṣā manasābhikḷpto ya etad vidur amṛtās te bhavanti //

10yadā pañcāvatiṣṭhante jñānāni manasā saha / buddhiś ca na viceṣṭati tām āhuḥ paramāṃ gatim //

11tāṃ yogam iti manyante sthirām indriyadhāraṇām / apramattas tadā bhavati yogo hi prabhavāpyayau //

12naiva vācā na manasā prāptuṃ śakyo na cakṣuṣā / astīti bruvato 'nyatra kathaṃ tad upalabhyate //

13astīty evopalabdhavyas tattvabhāvena cobhayoḥ / astīty evopalabdhasya tattvabhāvaḥ prasīdati //

14yadā sarve pramucyante kāmā ye 'sya hṛdi śritāḥ / atha martyo 'mṛto bhavaty atra brahma samaśnute //

15yadā sarve prabhidyante hṛdayasyeha granthayaḥ / atha martyo 'mṛto bhavaty etāvad dhy anuśāsanam //

16śataṃ caikā ca hṛdayasya nāḍyas tāsāṃ mūrdhānam abhiniḥsṛtaikā / tayordhvam āyann amṛtatvam eti viṣvaṅṅ anyā utkramaṇe bhavati //

17aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo 'ntarātmā sadā janānāṃ hṛdaye saṃniviṣṭaḥ / taṃ svāc charīrāt pravṛhen muñjād iveṣīkāṃ dhairyeṇa / taṃ vidyāc chukram amṛtaṃ taṃ vidyāc chukram amṛtam iti //

18mṛtyuproktāṃ naciketo 'tha labdhvā vidyām etāṃ yogavidhiṃ ca kṛtsnam / brahmaprāpto virajo 'bhūd vimṛtyur anyo 'py evaṃ yo vid adhyātmam eva //

Edition source ↗ · CC BY-NC-SA 4.0; includes four explicitly documented text adaptations (three orthographic corrections, one variant choice). Noncommercial use only; share adaptations under the same license.
Vienna University Student Team (SoSe 2016), Sanskrit input/proofreading based on Patrick Olivelle, The Early Upaniṣads: Annotated Text and Translation (New York: Oxford University Press, 1998), pp. 374–402; GRETIL, SUB Göttingen, TEI version 2020-07-31, CC BY-NC-SA 4.0. Three project orthographic corrections and one declared variant choice supported by E. Roer (ed.), Bibliotheca Indica VIII (Calcutta, 1850), logged in UPANISHAD-CANDIDATE-REVIEW.md.