Sacred Text CompassREAD · SEARCH · EXPLORE
Kaṭha Upanishad

1puram ekādaśadvāram ajasyāvakracetasaḥ / anuṣṭhāya na śocati vimuktaś ca vimucyate // etad vai tat //

2haṃsaḥ śuciṣad vasur antarikṣasad dhotā vediṣad atithir duroṇasat / nṛṣad varasad ṛtasad vyomasad abjā gojā ṛtajā adrijā ṛtaṃ bṛhat //

3ūrdhvaṃ prāṇam unnayati apānaṃ pratyag asyati / madhye vāmanam āsīnaṃ viśve devā upāsate //

4asya visraṃsamānasya śarīrasthasya dehinaḥ / dehād vimucyamānasya kim atra pariśiṣyate // etad vai tat //

5na prāṇena nāpānena martyo jīvati kaścana / itareṇa tu jīvanti yasminn etāv upāśritau //

6hanta ta idaṃ pravakṣyāmi guhyaṃ brahma sanātanam / yathā ca maraṇaṃ prāpya ātmā bhavati gautama //

7yonim anye prapadyante śarīratvāya dehinaḥ / sthāṇum anye 'nusaṃyanti yathākarma yathāśrutam //

8ya eṣa supteṣu jāgarti kāmaṃ kāmaṃ puruṣo nirmimāṇaḥ / tad eva śukraṃ tad brahma tad evāmṛtam ucyate / tasmiṃl lokāḥ śritāḥ sarve tad u nātyeti kaścana // etad vai tat //

9agnir yathaiko bhuvanaṃ praviṣṭo rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo babhūva / ekas tathā sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo bahiś ca //

10vāyur yathaiko bhuvanaṃ praviṣṭo rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo babhūva / ekas tathā sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo bahiś ca //

11sūryo yathā sarvalokasya cakṣur na lipyate cākṣuṣair bāhyadoṣaiḥ / ekas tathā sarvabhūtāntarātmā na lipyate lokaduḥkhena bāhyaḥ //

12eko vaśī sarvabhūtāntarātmā ekaṃ rūpaṃ bahudhā yaḥ karoti / tam ātmasthaṃ ye 'nupaśyanti dhīrās teṣāṃ sukhaṃ śāśvataṃ netareṣām //

13nityo 'nityānāṃ cetanaś cetanānām eko bahūnāṃ yo vidadhāti kāmān / tam ātmasthaṃ ye 'nupaśyanti dhīrās teṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām //

14tad etad iti manyante 'nirdeśyaṃ paramaṃ sukham / kathaṃ nu tad vijānīyāṃ kim u bhāti vibhāti vā //

15na tatra sūryo bhāti na candratārakaṃ nemā vidyuto bhānti kuto 'yam agniḥ / tam eva bhāntam anu bhāti sarvaṃ tasya bhāsā sarvam idaṃ vibhāti //

Edition source ↗ · CC BY-NC-SA 4.0; includes four explicitly documented text adaptations (three orthographic corrections, one variant choice). Noncommercial use only; share adaptations under the same license.
Vienna University Student Team (SoSe 2016), Sanskrit input/proofreading based on Patrick Olivelle, The Early Upaniṣads: Annotated Text and Translation (New York: Oxford University Press, 1998), pp. 374–402; GRETIL, SUB Göttingen, TEI version 2020-07-31, CC BY-NC-SA 4.0. Three project orthographic corrections and one declared variant choice supported by E. Roer (ed.), Bibliotheca Indica VIII (Calcutta, 1850), logged in UPANISHAD-CANDIDATE-REVIEW.md.