Sacred Text CompassREAD · SEARCH · EXPLORE
Kaṭha Upanishad

1anyac chreyo 'nyad utaiva preyas te ubhe nānārthe puruṣaṃ sinītaḥ / tayoḥ śreya ādadānasya sādhu bhavati hīyate 'rthād ya u preyo vṛṇīte //

2śreyaś ca preyaś ca manuṣyam etas tau saṃparītya vivinakti dhīraḥ / śreyo hi dhīro 'bhi preyaso vṛṇīte preyo mando yogakṣemād vṛṇīte //

3sa tvaṃ priyān priyarūpāṃś ca kāmān abhidhyāyan naciketo 'tyasrākṣīḥ / naitāṃ sṛṅkāṃ vittamayīm avāpto yasyāṃ majjanti bahavo manuṣyāḥ //

4dūram ete viparīte viṣūcī avidyā yā ca vidyeti jñātā / vidyābhīpsinaṃ naciketasaṃ manye na tvā kāmā bahavo 'lolupanta //

5avidyāyām antare vartamānāḥ svayaṃ dhīrāḥ paṇḍitaṃ manyamānāḥ / dandramyamāṇāḥ pariyanti mūḍhā andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ //

6na sāmparāyaḥ pratibhāti bālaṃ pramādyantaṃ vittamohena mūḍham / ayaṃ loko nāsti para iti mānī punaḥ punar vaśam āpadyate me //

7śravaṇāyāpi bahubhir yo na labhyaḥ śṛṇvanto 'pi bahavo yaṃ na vidyuḥ / āścaryo vaktā kuśalo 'sya labdhā āścaryo jñātā kuśalānuśiṣṭaḥ //

8na nareṇāvareṇa prokta eṣa suvijñeyo bahudhā cintyamānaḥ / ananyaprokte gatir atra nāsty aṇīyān hy atarkyam aṇupramāṇāt //

9naiṣā tarkeṇa matir āpaneyā proktānyenaiva sujñānāya preṣṭha / yāṃ tvam āpaḥ satyadhṛtir batāsi tvādṛṅ no bhūyān naciketaḥ praṣṭā //

10jānāmy ahaṃ śevadhir ity anityaṃ na hy adhruvaiḥ prāpyate hi dhruvaṃ tat / tato mayā nāciketaś cito 'gnir anityair dravyaiḥ prāptavān asmi nityam //

11kāmasya āptiṃ jagataḥ pratiṣṭhāṃ krator anantyam abhayasya pāram / stomamahad urugāyaṃ pratiṣṭhāṃ dṛṣṭvā dhṛtyā dhīro naciketo 'tyasrākṣīḥ //

12taṃ durdarśaṃ gūḍham anupraviṣṭaṃ guhāhitaṃ gahvareṣṭhaṃ purāṇam / adhyātmayogādhigamena devaṃ matvā dhīro harṣaśokau jahāti //

13etac chrutvā saṃparigṛhya martyaḥ pravṛhya dharmyam aṇum etam āpya / sa modate modanīyaṃ hi labdhvā vivṛtaṃ sadma naciketasaṃ manye //

14anyatra dharmād anyatrādharmād anyatrāsmāt kṛtākṛtāt / anyatra bhūtāc ca bhavyāc ca yat tat paśyasi tad vada //

15sarve vedā yat padam āmananti tapāṃsi sarvāṇi ca yad vadanti / yad icchanto brahmacaryaṃ caranti tat te padaṃ saṃgraheṇa bravīmi // om ity etat //

16etad dhy evākṣaraṃ brahma etad dhy evākṣaraṃ param / etad dhy evākṣaraṃ jñātvā yo yad icchati tasya tat //

17etad ālambanaṃ śreṣṭham etad ālambanaṃ param / etad ālambanaṃ jñātvā brahmaloke mahīyate //

18na jāyate mriyate vā vipaścin nāyaṃ kutaścin na babhūva kaścit / ajo nityaḥ śāśvato 'yaṃ purāṇo na hanyate hanyamāne śarīre //

19hantā cen manyate hantuṃ hataś cen manyate hatam / ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate //

20aṇor aṇīyān mahato mahīyān ātmāsya jantor nihito guhāyām / tam akratuḥ paśyati vītaśoko dhātuprasādān mahimānam ātmanaḥ //

21āsīno dūraṃ vrajati śayāno yāti sarvataḥ / kas taṃ madāmadaṃ devaṃ mad anyo jñātum arhati //

22aśarīraṃ śarīreṣu anavastheṣv avasthitam / mahāntaṃ vibhum ātmānaṃ matvā dhīro na śocati //

23nāyam ātmā pravacanena labhyo na medhayā na bahunā śrutena / yam evaiṣa vṛṇute tena labhyas tasyaiṣa ātmā vivṛṇute tanūṃ svām //

24nāvirato duścaritān nāśānto nāsamāhitaḥ / nāśāntamānaso vāpi prajñānenainam āpnuyāt //

25yasya brahma ca kṣatraṃ ca ubhe bhavata odanaḥ / mṛtyur yasyopasecanaṃ ka itthā veda yatra saḥ //

Edition source ↗ · CC BY-NC-SA 4.0; includes four explicitly documented text adaptations (three orthographic corrections, one variant choice). Noncommercial use only; share adaptations under the same license.
Vienna University Student Team (SoSe 2016), Sanskrit input/proofreading based on Patrick Olivelle, The Early Upaniṣads: Annotated Text and Translation (New York: Oxford University Press, 1998), pp. 374–402; GRETIL, SUB Göttingen, TEI version 2020-07-31, CC BY-NC-SA 4.0. Three project orthographic corrections and one declared variant choice supported by E. Roer (ed.), Bibliotheca Indica VIII (Calcutta, 1850), logged in UPANISHAD-CANDIDATE-REVIEW.md.