Sacred Text CompassREAD · SEARCH · EXPLORE
Kaṭha Upanishad

1anyac chreyo 'nyad utaiva preyas te ubhe nānārthe puruṣaṃ sinītaḥ | tayoḥ śreya ādadānasya sādhu bhavati hīyate 'rthād ya u preyo vṛṇīte ||

2śreyaś ca preyaś ca manuṣyam etas tau samparītya vivinakti dhīraḥ | śreyo hi dhīro 'bhi preyaso vṛṇīte preyo mando yogakṣemād vṛṇīte ||

3sa tvaṃ priyān priyarūpāṃś ca kāmān abhidhyāyan naciketo 'tyasrākṣīḥ | naitāṃ sṛṅkāṃ vittamayīm avāpto yasyāṃ majjanti bahavo manuṣyāḥ ||

4dūram ete viparīte viṣūcī avidyā yā ca vidyeti jñātā | vidyābhīpsinaṃ naciketasaṃ manye na tvā kāmā bahavo lolupantaḥ ||

5avidyāyām antare vartamānāḥ svayaṃ dhīrāḥ paṇḍitammanyamānāḥ | dandramyamāṇāḥ pariyanti mūḍhā andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ ||

6na sāmparāyaḥ pratibhāti bālaṃ pramādyantaṃ vittamohena mūḍham | ayaṃ loko nāsti para iti mānī punaḥ punar vaśam āpadyate me ||

7śravaṇāyāpi bahubhir yo na labhyaḥ śṛṇvanto 'pi bahavo yaṃ na vidyuḥ | āścaryo vaktā kuśalo 'sya labdhāścaryo jñātā kuśalānuśiṣṭaḥ ||

8na nareṇāvareṇa prokta eṣa suvijñeyo bahudhā cintyamānaḥ | ananyaprokte gatir atra nāsty aṇīyān hy atarkyam aṇupramāṇāt ||

9naiṣā tarkeṇa matir āpaneyā proktānyenaiva sujñānāya preṣṭha | yāṃ tvam āpaḥ satyadhṛtir vatāsi tvādṛṅ no bhūyān naciketaḥ praṣṭā ||

10jānāmy ahaṃ śevadhir ity anityaṃ na hy adhruvaiḥ prāpyate hi dhruvan tat | tato mayā nāciketaś cito 'gnir anityair dravyaiḥ prāptavān asmi nityam ||

11kāmasyāptiṃ jagataḥ pratiṣṭhāṃ krator ānantyam abhayasya pāram | stomamahad urugāyaṃ pratiṣṭhāṃ dṛṣṭvā dhṛtyā dhīro naciketo 'tyasrākṣīḥ ||

12taṃ durdarśaṃ gūḍham anupraviṣṭaṃ guhāhitaṃ gahvareṣṭhaṃ purāṇam | adhyātmayogādhigamena devaṃ matvā dhīro harṣaśokau jahāti ||

13etac chrutvā samparigṛhya martyaḥ pravṛhya dharmyam aṇum etam āpya | sa modate modanīyaṃ hi labdhvā vivṛtaṃ sadma naciketasaṃ manye ||

14anyatra dharmād anyatrādharmād anyatrāsmāt kṛtākṛtāt | anyatra bhūtāc ca bhavyāc ca yat tat paśyasi tad vada ||

15sarve vedā yat padam āmananti tapāṃsi sarvāṇi ca yad vadanti | yad icchanto brahmacaryaṃ caranti tat te padaṃ saṅgraheṇa bravīmy om ity etat ||

16etad dhy evākṣaraṃ brahma etad dhy evākṣaraṃ param | etad dhy evākṣaraṃ jñātvā yo yad icchati tasya tat ||

17etad ālambanaṃ śreṣṭham etad ālambanaṃ param | etad ālambanaṃ jñātvā brahmaloke mahīyate ||

18na jāyate mriyate vā vipaścin nāyaṃ kutaś cin na babhūva kaś cit | ajo nityaḥ śāśvato 'yaṃ purāṇo na hanyate hanyamāne śarīre ||

19hantā cen manyate hantuṃ hataś cen manyate hatam | ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate ||

20aṇor aṇīyān mahato mahīyān ātmāsya jantor nihito guhāyām | tam akratuḥ paśyati vītaśoko dhātuḥ prasādān mahimānam ātmanaḥ ||

21āsīno dūraṃ vrajati śayāno yāti sarvataḥ | kas taṃ madāmadaṃ devaṃ madanyo jñātum arhati ||

22aśarīraṃ śarīreṣv anavastheṣv avasthitam | mahāntaṃ vibhum ātmānaṃ matvā dhīro na śocati ||

23nāyam ātmā pravacanena labhyo na medhayā na bahunā śrutena | yam evaiṣa vṛṇute tena labhyas tasyaiṣa ātmā vṛṇute tanūṃ svām ||

24nāvirato duścaritān nāśānto nāsamāhitaḥ | nāśāntamānaso vāpi prajñānenainam āpnuyāt ||

25yasya brahma ca kṣatraṃ ca ubhe bhavata odanam | mṛtyur yasyopasecanaṃ ka itthā veda yatra saḥ ||

Chapter source notes

Independent normalized IAST transcription from Röer 1850, printed pp. 92–109. See Edition source for the Devanagari print and commentary.

II.4: Print reads lolupantaḥ, including final visarga, without an avagraha before l. The initial draft's 'lolupanta was corrected from the scan.

II.9: Print reads naiṣā and vatāsi. The initial new draft's neṣā and batāsi were corrected against the rerendered scan; praṣṭā retained.

II.23: The main text reads ātmā vṛṇute; the commentary below reads vivṛṇute. Main-text vṛṇute is retained without borrowing the commentary reading.

Edition source ↗ · Public-domain historical print; independent project transcription with no additional reuse restrictions asserted.
E. Röer (ed.), Bibliotheca Indica VIII, Calcutta: J. Thomas, Baptist Mission Press, 1850. Digital Library of India / Asiatic Society scan. Independent IAST transcription by Sacred Text Compass, 2026.