Sacred Text CompassREAD · SEARCH · EXPLORE
Kaṭha Upanishad

1puram ekādaśadvāram ajasyāvakracetasaḥ | anuṣṭhāya na śocati vimuktaś ca vimucyate | etad vai tat ||

2haṃsaḥ śuciṣad vasur antarikṣasad dhotā vediṣad atithir duroṇasat | nṛṣad varasad ṛtasad vyomasad abjā gojā ṛtajā adrijā ṛtaṃ bṛhat ||

3ūrdhvaṃ prāṇam unnayaty apānaṃ pratyag asyati | madhye vāmanam āsīnaṃ viśve devā upāsate ||

4asya visraṃsamānasya śarīrasthasya dehinaḥ | dehād vimucyamānasya kim atra pariśiṣyate | etad vai tat ||

5na prāṇena nāpānena martyo jīvati kaś cana | itareṇa tu jīvanti yasminn etāv upāśritau ||

6hanta ta idaṃ pravakṣyāmi guhyaṃ brahma sanātanam | yathā ca maraṇaṃ prāpya ātmā bhavati gautama ||

7yonim anye prapadyante śarīratvāya dehinaḥ | sthāṇum anye 'nusaṃyanti yathā karma yathā śrutam ||

8ya eṣa supteṣu jāgarti kāmaṃ kāmaṃ puruṣo nirmimāṇaḥ | tad eva śukraṃ tad brahma tad evāmṛtam ucyate | tasmiṃl lokāḥ śritāḥ sarve tad u nātyeti kaś cana | etad vai tat ||

9agnir yathaiko bhuvanaṃ praviṣṭo rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo babhūva | ekas tathā sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo bahiś ca ||

10vāyur yathaiko bhuvanaṃ praviṣṭo rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo babhūva | ekas tathā sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo bahiś ca ||

11sūryo yathā sarvalokasya cakṣur na lipyate cākṣuṣair bāhyadoṣaiḥ | ekas tathā sarvabhūtāntarātmā na lipyate lokaduḥkhena bāhyaḥ ||

12eko vaśī sarvabhūtāntarātmā ekaṃ rūpaṃ bahudhā yaḥ karoti | tam ātmasthaṃ ye 'nupaśyanti dhīrās teṣāṃ sukhaṃ śāśvataṃ netareṣām ||

13nityo 'nityānāṃ cetanaś cetanānām eko bahūnāṃ yo vidadhāti kāmān | tam ātmasthaṃ ye 'nupaśyanti dhīrās teṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām ||

14tad etad iti manyante 'nirdeśyaṃ paramaṃ sukham | kathaṃ nu tad vijānīyāṃ kim u bhāti vibhāti vā ||

15na tatra sūryo bhāti na candratārakaṃ nemā vidyuto bhānti kuto 'yam agniḥ | tam eva bhāntam anubhāti sarvaṃ tasya bhāsā sarvam idaṃ vibhāti ||

Chapter source notes

Independent normalized IAST transcription from Röer 1850, printed pp. 132–143. See Edition source for the Devanagari print and commentary.

Edition source ↗ · Public-domain historical print; independent project transcription with no additional reuse restrictions asserted.
E. Röer (ed.), Bibliotheca Indica VIII, Calcutta: J. Thomas, Baptist Mission Press, 1850. Digital Library of India / Asiatic Society scan. Independent IAST transcription by Sacred Text Compass, 2026.